Een minister noemt een cijfer tijdens een Kamerdebat. Een gast bij een talkshow doet een stevige uitspraak. Het scherm staat er gewoon, niemand in de huiskamer weet op dat moment of het klopt. Tot nu toe moest je wachten op een artikel de volgende dag, als die er al kwam.
De Nieuwslens FactChecker maakt dat wachten overbodig.
Een extensie die meeluistert
De FactChecker is een Chrome-extensie. Je installeert hem, zet hem aan op het tabblad waar je naar kijkt, NPO Start, YouTube, NOS, RTL Nieuws, en vanaf dat moment luistert hij mee met wat er gezegd wordt. Geen aparte app, geen tweede scherm. Gewoon een klein dashboard dat over de video heen verschijnt.
Zodra iemand een controleerbare bewering doet, een percentage, een feit, een claim over beleid, pikt het systeem die op. Binnen seconden verschijnt er een eerste, voorlopig oordeel. Daarna gaat de FactChecker zelf op zoek naar bevestiging, en komt het definitieve oordeel: waar, grotendeels waar, misleidend, niet waar, of niet te verifiëren.
Wie zegt het, en hoe zeker klinkt het
De extensie herkent ook wie er spreekt. Wisselt de spreker, dan vraagt het dashboard eenmalig om een naam, en onthoudt die voor de rest van het gesprek. Zo zie je niet alleen of een claim klopt, maar ook van wie hij komt.
Daarbovenop kijkt het systeem naar hoe iemand iets zegt. Klinkt het stellig, met woorden als "absoluut" of "bewezen"? Of juist voorzichtig, met "ik denk" of "misschien"? Die toon wordt apart bijgehouden, los van of de claim ook echt waar is.
Alleen officiële Nederlandse bronnen
Het belangrijkste onderdeel gebeurt op de achtergrond. Voor elke claim zoekt de FactChecker naar bevestiging, maar niet zomaar ergens op het internet. Bronnen als het CBS, het RIVM, het CPB en de Rijksoverheid krijgen voorrang. Social media en opiniesites worden actief geweerd.
